Make your own free website on Tripod.com
 

 
 

 

 
   

چگونه براي نماز شب بيدار بشويم؟

 

1) در طول روز مراقب چشم و زبانتان باشيد تا گناهي نكنيد. (تا توفيق اللهی از تو گرفته نشود).

مردي حضور حضرت علي (ع) مشرّف شد و عرض كرد:

«يا أميرَالْمُؤْمِنينَ، اِنّي قَدْ حُرِمْتُ الصَّلاةُ بِاللَّيْلِ؟ قالَ: فَقال أميرُالمؤمنينَ (ع): أنْتَ رَجُلٌ قَدْ قَيَّدَتْكَ ذُنُوبُك».

اي اميرالمؤمنين، چرا من از فيض نماز شب محروم مي‌شوم؟ آن حضرت (ع) فرمود: تو مردي هستيكه گناهانت تو را در بند و [زنجير] كشيده‌اند».

 

امام صادق (ع) فرمود: «اِنَّ الرَجُلَ يَذْنِبُ الذَّنْبَ فَيَحْرُمُ صَلاة َاللَّيْلِ وَ اِنَّ الْعَمَلَ السَّيّيءَ اَسْرَعُ في صَاحِبِهِ مِنَ السِّكِين فِي اللَّحْمِ».

كسيكه مرتكب گناهي شود از نماز شب محروم ميگردد و بدرستيكه نفوذ اثر كار ناپسند در انجام دهنده آن از نفوذ چاقو در گوشت سريعتر است».


 2) شبها غذای سبک و مختصري بخوريد.

حضرت اميرالمؤمنين علي (ع) فرمودند: در سه چيز با سه چيز طمع مكن:

1) در بيداري شب با پرخوردن.

2) در نور صورت با خوابيدن در جميع شب.

3) در امان ماندن در دنيا با همنشيني با فاسقان و فاجران.

 

3) در طول روز، تقوا پيشه كنيد، از گناهان صغيره و کبيره پرهيز کنيد، تا توفيق بلند شدن براي نماز شب را بيابيم.

 

4) سعي كنيد تمام كارهايتان را قبل از خواب انجام داده باشيد و زود بخوابيد. قبل از خواب حتماً وضو بگيريد، (چنانكه رسول خدا (ص) فرمود: كسيكه در حال وضو بميرد، پاداش شهيد را دارد) و در رختخواب خود، دعا كنيد و از خداوند مهربان و ائمه اطهار (ع) بخواهيد به شما توفيق بيدار شدن براي نماز شب را بدهد. از تلاوت قرآن، دعا و تسبيحات حضرت زهرا (س) و خواندن آية الكرسي و سوره توحيد غافل نشويد.

 

5) سعي كنيد شبها، مخصوصاً شبهاي تابستان كه كوتاه است، زودتر بخوابد و يا در روز كمي استراحت نمايد تا در شب بتواند راحتر براي نماز برخيزد.

 

6) بهتر است رو به قبله بخوابد و به صورت روي زمين نخوابيد. امام صادق (ع) فرمود: «مَنْ رَأَيْتُُمُوهُ نائِماً عَلي وَجْه فَانْبِهُوهُ».

كسي را كه ديديد به صورت روي زمين خوابيده، بيدارش كنيد.

 

7) بهتر است روى معانى و آثار و فوايد نماز، مطالعه و تفكّر كند و باور كند كه اصل، نماز و امور معنوى است و امور دنيوى، اگر چه از نعمتهاى خداوند كريم است، ولى در اختيار بشر قرار داده شده تا با استفاده از آن به سوى خدا تقرب جويد.


8) ضمن اينكه موارد ذكر شده مؤثر است؛ ولى از همه اينها بالاتر آن است كه انسان، واقعاً عاشق نماز باشد و آن را از درون دوست بدارد؛ به طوريكه قبل از اذان منتظر ارتباط با معشوق حقيقى باشد و به محض شنيدن اذان ديگر طاقت و حوصله هيچ كارى را نداشته باشد، چنين شخصى وقتى مى‌خوابد، با مراعات نكات قبل، قطعاً هر ساعت كه بخواهد بيدار مى‌شود؛ همان گونه كه بعضى افراد به شوق رفتن به مسافرت چندين بار در شب بيدار مى‌شوند تا ساعت حركت فرا رسد.!
كسيكه محبت خداوند يگانه را در دل داشته باشد و بداند نماز چه اثر و فايده‌اى دارد و از مناجات با او لذّت ببرد، مگر ممكن است بيدار نشود و در نماز سستى كند.؟!


9) يكى از مراحل تقوا، انجام دادن واجبات و ترك محرّمات است.

حضرت علي (ع) فرمود: «وَ اَلْزَمَتْ قُلُوبَهُمْ مَخافَتهُ حَتّى اَسْهَرَتْ لَيالِيَهُمْ».

تقوا و ترس از خداوند بزرگ قلوب دوستان حق تعالى را قرين خوف و وحشت قرار ميدهد، آن چنانكه آنها را در دل شب بيدار مى‌كند».

 

  براي بيداري در وقت معين از شب:

براي اينكه بتوانيد از وقت معيني از شب از خواب بيدار شويد، مي‌توانيد يكي از كارهاي زير را انجام دهيد:

1) مي‌توان با كوك دادن ساعت در وقت بخصوصي از شب بيدار شد.

2) براي اينكه بتوانيد بيدار شويد، آيات و احاديثي وجود دارد كه بايستيكه آنها را در رختخواب خود بخوانيد كه عبارتند از:

 

الف) روايات متعددي در فضيلت تلاوت آخرين آيه سوره كهف به هنگام رفتن به بستر خواب آمده است كه نوري از رختخواب تلاوت كننده تا مسجد الحرام و كعبه و بيت المعمور تا صبح پرتو افشاني مي‌كند و ملائكه براي او استغفار مي‌كنند.

امام صادق (ع) فرمود: «ما مِنْ عَبْدٍ يَقْرَءُ آخِرَ الْكَهْفِ حينَ يَنامُ اِلاّ اِسْتَيْقَظَ مِنْ مَنامِه فّى السّاعَه ِالّتى يُريد».

هيچ بنده‌اى نيست كه آيه آخر سوره مباركه كهف را در وقت خواب بخواند، مگر اينكه هر لحظه‌اى كه اراده كند، فرشتگان الهى او را بيدار مى‌كنند».

 

در حديث است كه «هر كسي بخواهد براي نماز شب برخيزد و بترسد از اين كه خواب بر او غالب شود آيه آخر سوره مباركه كهف را سه مرتبه بخواند:

«قُل اِنَّما اَنَا بَشَرٌ مِثلُكُم يُوحي اِلَيَّ اَنَّما اِلهُكُم اِلهٌ واحِدٌ فَمَن كانَ يَرجُو لِقاءَ رَبِّهِ فَليَعمَل عَمَلاً صالِحاً وَلا يُشرِك بِعِبادَةِ رَبِّهِ اَحَداً».

 

ب) جهت بيدار شدن براى نماز شب از حضرت صادق (ع) منقول است كه حضرت رسول (صلى الله عليه و آله) فرمود اين آيه را در رختخواب خود بخوانيد:

«اَللّهُمَّ لاتُؤْمِنّى مَكْرَكَ».

خدايا مرا ايمن از مكر خود مَفَرما.

 

ج) حضرت امام صادق (ع) فرمود: هرگاه خواستي در وقت معيني از شب برخيزي اين آيه را بخوان:

«وَ اَللّهُمَ لاتُؤمِني مَكرَكَ وَ لا تُنسِني ذِكرَكَ وَلاتَجعَلني مَعَ الغافِلينَ اَقُوُ ساعَةَ كَذا و كَذا».

هرگاه و ذكرت را فراموشم منما و قرارم مده از بى‌خبران، بپا خيزم در فلان، فلان ساعت.

و به جاي كذا و كذا ساعت بيدار شدن را بگويد. ملكي را خدا مؤكل گرداند كه او را بيدار نمايد.

چنين گفت حقّ تعالى موكّل فرمايد به او ملكى كه او را بيدار كند در آن ساعت.

 

د) عارف بزرگوار مرحوم سيد جزايري (ره) فرمودند:

هر كس كه جهت انجام كاري پسنديده بخواهد كه خوابيدن او در شب كمتر شود، هنگاميكه به بستر ميرود از ابتداي آيه 54 تا انتهاي آيه 56 سوره اعراف را  (با نيت پاك و توجّه به حضرت دوست و توجّه به معني 3 آيه) بخواند و از خداوند متعال بخواهد خواب او كمتر شود مطلوب او حاصل شود و حتي بر قيام عبادت شب نيز قادر گردد.

 

دوستان چون اين عمل آسان است اميدوارم چندين شب مداومت كنيد تا اثر عجيب آنرا مشاهده كنيد. مثل اعمال مجربي كه تا به حال گفتيم اين عمل نيز تجربه شده است.

 

  بعد از بيداري از خواب:

بعد از اينكه از خواب بيدار شديد، سُستي و خواب آلودگي و كِِسِلي شديدي را در تمام وجود بدن خود احساس مي‌كنيد. بهتر است كه براي رفع خواب آلودگي و كِسِلي كارهاي زير را انجام دهيد:

1) بهتر است كه يك دوش آب بگيريد (آب سرد خيلي بهتر است و باعث سرحال آمدن شما مي‌شود). و بعد از آن يك غسل هم انجام دهيد.

2) و يا اينكه مختصري چاي و يا يك خوراكي‌اي كه داريد بخوريد مثلاً مقداري انگور يا يك ميوه ديگري.

3) در فضاي باز خانه برويد و چند تنفس عميق بكشيد و هوا را در رياهايتان جمع كنيد و بعد از 15 ثانيه كه نگاه داشتيد، هواي بازدم را از دهانتان خارج كنيد. اين كار باعث سرحال آمدن شما و رفع خواب آلودگي و كِسلي در آن وقت از شب مي‌شود.

 

4) پس از بيدار شدن از خواب حتماً مسواک بزنيد.

امام صادق (ع) فرمود: وقتي براي نماز شب بلند شدي مسواک بزنيد.

و سپس وضو بگيريد و خود را به عطريات، معطّر کنيد که پيامبر (ص) فرمود: دو رکعت نمازي که شخص متعطّر مي‌خواند افضل است از هفتاد رکعت نمازيكه غير متعطّر بجاي مي‌آورد.

 

   دعاء هنگام بيدار شدن در شب

و نيز آن حضرت فرمود: هرگاه يكى از شما برخواست در شب از خواب بگويد:

«سُبْحانَ اللَّهِ رَبِّ النَّبِييّنَ وَ اِلهِ الْمُرْسَلينَ وَ رَبِّ الْمُسْتَضْعَفينَ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ».

(منزه است خدا پروردگار پيمبران و معبود رسولان و پروردگار ناتوان شمردگان ستايش خدايى را).

 

«الَّذى يُحْيىِ الْمَوْتى وَ هُوَ عَلى كُلِّشَىْءٍ قَديرٌ».

(پس بدرستيكه چون اين را گفت كه زنده كند مردگان را و او بر هر چيز توانا است).

  

  راه رسيدن به نماز شب

خواندن نماز شب و يا انجام دادن فريضه‌هاي ديگر ديني، در بعضي از ما انسانهاي سُست ايمان بَسا سنگين و مشكل است. اما طبق رواياتي كه غالباً توصيه به انجام فرايض ديني مستحبي و يا واجبات شده است، بهتر است كه اينگونه امور به صورت تدريجى و زمان بندي شده دقيق انجام شود. تا بدن عادت به اينگونه فرايض كند. بسيارى از عزيزان مؤمني هستند كه دوست دارند نماز شب بخوانند، ولى موفّق نمى‌شوند از خواب دِل چسب شبانگاه خود دل بكنند.  

برنامه‌اي كه مي‌توان براي خواندن نماز شب به صورت تدريجي به شما پيشنهاد داد اين است:

بدين ترتيب كه انسان از همان ابتدا بنا را بر اين نگذارد كه يازده ركعت را با سيصد بار «العفو» گفتن و دعا كردن براى چهل مؤمن و اذكار و دعاهاى مفصلِ تشّهد و قنوت و سجده را كه وارد شده بخواند.

چنين نمازِ با آداب و تفصيلى براى روزهاى نخست سنگين است و زمان و فرصت زيادى مى‌خواهد تا آمادگى حاصل شود. بهتر است در ابتداى كار، شبها كه به خواب مى‌رويد، تصميمتان بر اين باشد كه نيمه شب برخيزد و وضو بگيريد و فقط دو ركعت نماز بدون سوره (فقط با حمد) بخوانيد. شايان توجه است كه سوره در نماز شب شرط صحّت نيست. قنوت را با ذكرى مختصر به جاى آوريد؛ مثلاً بگوييد: «اللّهم اغفرلى» يا فقط يك صلوات بفرستيد و حتى مى‌توانيد آن را ترك كنيد. چنين نماز مختصرى براى روزهاى اول بسيار مناسبتر است.

در مراحل بعدى اگر ديديد حال بيشترى داريد اين دو ركعت را به چهار ركعت افزايش ‌دهيد و مدتى اين گونه نماز شب بخوانيد تا به سحر خيزى و شب زنده‌دارى عادت كنيد. اين شيوه نماز شب خواندن از نظر تمرينى اشكالى ندارد و مسأله آن در جواهر الكلام نيز آمده است.

افراديكه به شب خيزى عادت ندارند و تازه مى‌خواهند به آن روى آورند اگر اين شيوه را به كار گيرند، مؤفقيّتشان به مراتب بيشتر خواهد بود. در حقيقت با اين تمرين، به جاى آنكه شيطان انسان را اغوا كند و از فضيلت راز و نياز شبانه با خدا باز دارد، ما او را فريب داده‌ايم و او را از عملى كردن مقصودش باز داشته‌ايم.

چنين تدبيرى زمينه را براى استفاده از خاصيت «عادت پذيرى» در امور خير فراهم مى‌كند. ديگر امور نيك مانند درس خواندن، درس دادن، مطالعه، كتاب نوشتن و نيز كارهاى بد عادت بردار است و اگر انسان خاصيت عادت پذيرى را در جهت صحيح به كار برد، ميزان موفقيتش به مراتب بيشتر خواهد شد.