Make your own free website on Tripod.com
 

 
 

 

 
   

شب و شب زنده ‌داري

 

عبادت و راز و نياز با تنها معبود جهان هستي، آن هم در دل تاريك شب، براي «اهل دل» لذّتي فوق العاده و غير قابل وصف دارد!.

آنان كه توفيق شب زنده‌داري نصيبشان مي‌شود و قطره‌اي از محبت پروردگار بر مشام جانشان رسيده است، تمام دنيا و آنچه در آن است، در نظرشان كوچك و حقير است.

سيّد السّاجدين امام زين العابدين (ع) در مناجات با حضرت حق، عرضه مي‌دارد:

«اي معبود من! كيست كه شيريني محبّتت را چشيده باشد و آنگاه از تو رويگردان گشته و ديگري را به جاي تو مقصد و محبوب خود قرار دهد؟!.

و كيست كه با قُرب تو مأنوس گشته باشد و آنگاه آرزوي دل به ديگري بستن و به غير تو پيوستن را به سّر ضمير خويشتن راه دهد؟!».

آري هنگام «شب» براي خلوت با «محبوب» و راز و نياز با «معبود» و قرار دادن جان در رهگذر نفحات اهلي و تقرب يافن به پروردگار و عرض نياز عاشقانه به درگاه خدا بهترين فرصت است.

رمز موفقيت همه انبياء و اولياء و صالحان و علماء مناجات در دل شب بوده است، اكثر عنايات ربّاني بر انبياء عظام در سحرگاهان روي داده است.

پيامبر گرامي اسلام (ص) در چهل شب، در وادي طور به لقاء پروردگار نائل شد.

آري عاشقان حضرت حق، پيوسته انتظار مي‌كشند كه وقت شب فرا رسد و پرده ظلمت شب بين آنان و ديگران حائل گردد تا خلوتخانه اُنس با حضرت معبود تشكيل دهند.

 

خداوند مهربان به تمامي بندگان خود نظر لطف فراواني دارد تا آنجا كه به بنده خود مي‌گويد:

«بنده من! نماز شب بخوان كه آن یازده رکعت است».

اما بنده به خدا مي‌گويد: خدایا! خسته‌ام نمی‌توانم نیمه شب یازده رکعت بخوانم.

بنده من! دو رکعت نماز شَفْعْ و یک رکعت نماز وَتر را بخوان.

اما بنده به خدا مي‌گويد: خدایا! خسته‌ام برایم مشکل است نیمه شب بیدار شوم.

بنده من! قبل از خواب این سه رکعت را بخوان.

اما بنده به خدا مي‌گويد: خدایا! سه رکعت زیاد است.

بنده من! فقط یک رکعت نماز وَتر را بخوان.

اما بنده به خدا مي‌گويد: خدایا! امروز خیلی خسته شده‌ام آیا راه دیگری ندارد؟

بنده من! قبل از خواب وضو بگیر و رو به آسمان بکن و بگو یا الله.

اما بنده به خدا مي‌گويد: خدایا! من در رختخواب هستم و اگر بلند شوم خواب از سرم می‌پرد!.

بنده من! همانجا که دراز کشیده‌ای تیمم کن و بگو یا الله.

اما بنده به خدا مي‌گويد: خدایا! هوا سرد است و نمی‌توانم دستانم را از زیر پتو بیرون بیاورم.

بنده من! در دلت بگو یا الله، ما نماز شب برایت حساب می‌کنیم.

اما بنده اعتنای نمی‌کند و می‌خوابد.

پس خداوند به ملائكه خود مي‌گويد: ملائکه من، ببینید من اینقدر ساده گرفتم اما بنده من بی‌اعتنا است و خوابیده است. چیزی به اذان صبح نمانده او را بیدار کنید دلم برایش تنگ شده است امشب با من حرف نزده است.

خداوند، دو بار او را بیدار کردیم اما باز هم خوابید.

ملائکه من، در گوشش بگوید پروردگارت منتظر توست.

پروردگارا باز هم بیدار نمی‌شود!

اذان صبح را می‌گویند هنگام طلوع آفتاب است.

ای بنده بیدار شو نماز صبحت قضا میشود.

خورشید از مشرق سر بر می‌آورد خداوند رویش را بر میگرداند و می‌گوید:

ای ملائکه من، آیا حق ندارم که با این بنده قهر کنم؟

 

 

شبانگاه

شب هنگام است كه افراد خانواده از تلاش و كوشش روزانه، خسته به خانه برمي‌گردند.

در هنگام شب، افراد خانواده يكي يكي گرد هم مي‌آيند و همديگر را پس از ساعتها دوري و فراق مي‌بينند و با تازه شدن ديدار و ملاقات با عزيزان خويش و اعضاي خانواده انبساط خاطر پيدا كرده و رفع خستگي مي‌كنند. دور هم جمع مي‌شوند و به انتقال تجربيات و بيان مشكلات خود مي‌پردازند و با همدلي و همفكري سعي مي‌كنند تا همديگر را ياري و كمك نمايند.

همچنين زن و شوهر پس از چندين ساعت دوري از هم، در هنگام شب دوباره همديگر را ملاقات مي‌كنند و خاطره عشق‌ها و دوست داشتن‌ها و محبت‌هايشان را با ديدن هم، تجديد مي‌كنند و با مؤانست و همزباني خستگي‌هاي روزانه را از تن به در مي‌كنند.

شب فرصت خوبي براي ديدار با اقوام و انجام صله رحم است. در اين ديدارها و شب نشيني‌ها افراد فاميل و دوستان و آشنايان فرصت خوبي براي ملاقات و با خبر شدن از هم و همفكري و همكاري و همياري دارند.

يكي از مواهب ديگر شب، استراحت و تجديد قواي انسان است.

كارهاي روزانه، باعث خستگي بدن و روح انسان مي‌شود و قواي انسان در پايان روز تقريباً رو به اتمام است و خستگي ناشي از كار و فعاليت بر وجود انسان چيره شده است. استراحت و خواب شبانه فرصت منحصر بفردي براي استراحت جسمي و روحي انسانها و تجديد قواي بشر است. از آيه هم استفاده مي‌شود كه شب مناسبترين زمان براي آسايش و استراحت انسانها است. مؤيد اين مطلب بيماريهايي است كه در افراد شب كار بروز مي‌كند. كساني كه در شب به جاي استراحت و تجديد قوا به كار و فعاليت مي‌پردازند در معرض بيماريهاي متعددي قرار مي‌گيرند به عنوان مثال: كار در شيفت شب و زير نور لامپ، احتمال ابتلا به سرطان سينه را در زنان افزايش مي‌دهد. نتايج دو تحقيق جداگانه و مستقل نشان داده است كه كار كردن در ساعات شب و زير لامپ‌هاي قوي، باعث كاهش ترشح هورمون ملاتونين و افزايش سطح استروژن در زنان شده و در نتيجه احتمال ابتلا به سرطان سينه را تا 60 درصد افزايش مي‌دهد.

بر اساس اين مطالعات، قرارگرفتن در اين شرايط به مدت طولاني، احتمال دچار شدن به اين بيماري را بيشتر مي‌كند. در يكي از اين تحقيقات كه توسط مركز مطالعات سرطان «فردهاچينسون» سياتل به سرپرستي دكتر اسكات ديويس انجام شده، سابقه كار 763 زن مبتلا به سرطان سينه و 741 زن سالم مورد مطالعه قرار گرفت. نتيجه اين مطالعه نشان داد در زناني كه حدود سه سال در ساعات شب كار كرده‌اند، احتمال ابتلا به سرطان سينه در حدود 40 درصد بيشتر بوده و در كساني كه بيش از سه سال در اين شرايط قرار داشته‌اند، اين احتمال به 60 درصد مي‌رسد.

يكي ديگر از بيماريهايي كه افراد شب كار به آن دچار مي‌شوند بيماري «ناكرولپسي» است. بيماران مبتلا به اين بيماري بدون اختيار در روز چرت مي‌زنند و به خواب مي‌روند و با توجه به اينكه اين حالت ناگهاني و در حالات مختلف مثلا هنگام عبور از خيابان يا در حين انجام كار بروز مي‌كند. براي مبتلايان به آن، خطرناك است. بعد ديگر و پر اهميت شب، تهجد و راز و نياز با آفريدگار بي‌نياز است. بسياري از امور مهم در شب اتفاق مي‌افتد.

از بعد ديگر نيز اين مطلب قابل توجه است كه در قديم كه وسايل امروزي نبود و مسافرت در روز به دليل گرماي زياد و طاقت فرسا بود، كاروان‌هاي تجارتي و مسافرتي از شب براي حركت و مسافرت استفاده مي‌كردند. لشكريان در شب بسوي دشمن حركت كرده شبيخون مي‌زدند و ...

حضرت علي (ع) در نامه 11 نهج البلاغه خطاب به زيادبن نصر حارثي و تشريح بن‌ هاني كه همراه با لشكر آن حضرت بسوي شام مي‌رفتند چنين توصيه فرموده‌اند:

«... و چون تاريكي شب شما را پوشاند، نيزه داران را در اطرف لشكر (براي محافظت) بگماريد و جز اندكي نخوابيد ...

فوايد و آثار شب در زندگي انسانها، حيوانات، گياهان و حتي آفرينش آنقدر زياد است كه قابل شمارش نمي‌باشد.

   
 

 

 
         
 

 

 
   

فضيلت سحر خيزي و نماز شب

 

سحر خيزي
يكي از اموري كه به وسيله علم و تجربه ثابت شده زمينه‎ ساز درك مطالب علمي است سحر خيزي است.
علماء و دانشمندان اسلامي توصيه‌‎هاي زيادي در اين مورد كرده‎‌اند. حتي برخي از دانشمندان غير اسلامي هم به اين نكته توجه كرده‌اند.
پيامبر خدا (ص) فرمود: ساعات بامداد، پگاه لحظات مبارك و پربركتي است.
در صبحگاهان جوياي دانش باشيد زيرا من از پروردگار خويش درخواست نمودم كه براي امت و پيروان من لحظات خير و بركت را در صبحگاهان تعيين فرمايد.
براي سحر خيزي فوائد زيادي ذكر كرده‌‎اند از جمله موجب طولاني شدن عمر مي‌‎شود، طراوت روحي و جسمي و فكري انسان را زياد مي‎كند، اعصاب انسان را آرامش مي‌‎بخشد و نيز روزي انسان را زياد مي‎كند. و ...
آري حافظه در صبحهاي زود، بهتر از مواقعي كه شكم پر است فعال است.
و نيز حافظه در صبحها بهتر از شبها و تابستانها بهتر از زمستانها كار مي‎‌كند.
البته اين سحر خيزي در صورتي مفيد خواهد بود كه شبها يك مقداري زودتر بخوابيد و اگر قرار باشد انسان با خستگي زياد بخوابد ديگر معلوم نيست صبح زود بتواند بيدار شود و اگر هم بيدار شود حال تفكر و تدبير را نخواهد داشت.

بايد توجه داشت كه وقت سحر، وقت بسيار مباركي است، وقت تهجّد و عبادت خدا است. وقت انس گرفتن با محبوب حقيقي در خلوت شب است. وقتي است كه پيشوايان معصوم اسلام (سلام الله عليهم) مسلمانان را به بيداري و تهجّد در آن ترغيب مي‌نمودند، وقتي است كه علماي بزرگ و صالحان روزگار  هميشه در آن وقت از خواب برمي‌خاستند و در پيشگاه حضرت حق به نماز خواندن و تلاوت قرآن و  استغفار  مي‌پرداختند و حل مشكلات زندگي و قضاي حوائج مهم خود را در اين ساعت از ذات مقّدس حق تعالي مي‌خواستند و به مقصود مي‌رسيدند.

 

خداوند در دو جاي قرآن، كساني را كه در سحرگاهان به استغفار مي‌پردازند و از خداوند كريم و رحيم بخشايش گناهان خود را مي‌خواهند مورد تمجيد قرار داده است. (وقت سحر، آخرين قسمت از يك ششم شب ميباشد. هر چند وقت نماز شب از نصف شب به بعد آغاز مي‌شود و تا طلوع فجر ادامه پيدا مي‌كند، ولي هر چه به طلوع فجر نزديكتر باشد، ثواب بيشتري دارد).

 

در روايات آمده است كه خداوند متعالي، هنگام سحر درهاى آسمانها را مي‌گوشايد و مقرّبان به درگاه خداوند آيند و تسبيح و تهليل و تكبير گويند و نغمات ذكر ايشان عالم قدس را بگيرد و در اين ساعت است كه خداوند هر حاجتى از او خواسته شود اجابت مى‌كند و وقت انتشار بركات بر زمين است و آنگاه كه نسيم سحر از مطلع خويش عاشق وار نفس سرد برآرد، آن ساعت درهاى بهشت باز شود و آن باد سحرگاهى با آن لطافت و راحت و لذت از جانب بهشت عَدَن روان باشد.

 

از داوود پيغمبر پرسيدند: كدام وقت شب فضيلت بيشتر دارد؟ گفت: ندانم ليكن دانم كه وقت سحر، عرش مجيد به جنبش درآيد.

 

                 هر گنج سعادت كه خدا داد به حافظ  ***  از يمن دعاى شب و ورد سحرى بود

 

مرا در اين ظلمات آن كه رهنمايى كرد نياز نيم شب و درس صبحگاهى بود رو به خواب كه حافظ به بارگاه قبول زد ورد نيمه شب و درس صبحگاهى بود.

 

تاثير سحر خيزي بر بهداشت خواب
هر انسان طبيعي در حدود 3/1 عمر خود را در خواب به سر مي‌برد و تاثير خواب بر روان و جسم انسان از دانسته‌هاي مسلم علم پزشكي است. بطوريكه امروزه تغييرات خواب انسان از پيش آگهي هاي مهم و قابل توجه در زمينه ابتلا به بيماريها، به حساب مي‌آيد.
به عنوان مثال، در اشخاص مبتلا به افسردگي، ميزان خواب به نحو چشمگيري، افزايش و يا به ندرت، كاهش پيدا مي‌كند. تغييرات خواب انسان در بيماريهاي جسمي نيز بسيار چشمگير است، بخصوص اگر تاثير ناراحتي‌هاي روان انسان بر جسم او را در نظر داشته باشيم و به ياد آوريم كه بيش از 60 درصد مراجعه كنندگان به بيمارستانهاي عمومي، در واقع از يك مشكل رواني رنج مي‌برند.
به اين‌ ترتيب ايجاد بهداشت خواب، در واقع يك ركن مهم بهداشت رواني و جسمي به حساب مي‌آيد و هر عاملي كه در تنظيم بهداشت خواب موثر باشد، پيشگيري كننده و حتي درمانگر بسياري از بيماريهاي جسمي و رواني است.
امروزه، نخستين اصلي كه در ايجاد بهداشت خواب، توسط جديدترين منابع علمي دنيا توصيه مي‌شود. بيدار شدن هر صبح سر يك موقع مشخص از خواب است.
يك نگاه كلي به جدول اوقات شرعي، نشان مي‌دهد، كه وقت نماز صبح‌، در تمام طول سال، با در نظر گرفتن تغييرات ناشي از حركات وضعي و انتقالي زمين، زمان ثابتي است و اقامه كننده نماز صبح، با برخاستن پس از اذان در واقع اساسيترين گام را در جهت رعايت بهداشت خواب و در نتيجه آن، سلامت بدني و تعادل رواني برداشته است.

حضرت علي (ع): خداوند هر گاه خيري بر بنده‌اش بخواهد به او كم خوابي و كم خوري و كم حرفي را تلقين مي‌كند.
دانش پزشكي ظرف چند دهه اخير موفق به اكتشاف مهمي پيرامون خواب شده است و آن كشف بخشي مهم در طول خواب انسان به نام خواب REM بوده است. پس از آنكه حدود 45 دقيقه از به خواب رفتن انسان گذشت، مرحله REM آغاز مي‌شود و به مدت كوتاهي حدود 10 تا 15 دقيقه ادامه مي‌يابد.
در طول مرحله REM از خواب، به طرز اسرار آميزي تمام عضلات اسكلتي بدن از كار مي‌افتد و شخص كاملاً بي‌حركت مي‌شود و نوار مغزي شخص به جاي حالت خواب، حالت بيداري كامل را نشان مي‌دهد. بطوريكه در اين حالت مغز از فعاليت بالايي برخوردار است.
در طي REM درجه حرارت بدن و ضربان قلب به طور غير منتظره بالا مي‌رود و حركات سريعي در چشمان فرد ديده مي‌شود كه وجه تسميه اين مرحله نيز مي‌باشد ( مرحله حركات سريع چشم RAPID EYE MOVEMENT) و چنانچه شخص را د
ر اين حالت بيدار كنيم به احتمال بسيار قوي ابراز مي‌كند كه در حال خواب ديدن بوده است.
مرحله REM پس از 10 تا 15 دقيقه متوقف مي‌شود و پس از آن در طول خواب و به طور دوره‌اي و بطور منظم تكرار مي‌شود. با اين وجود كل دوران REM در طول يك خواب 8 ساعتي در اشخاص طبيعي 90 دقيقه خواهد بود و قسمت اعظم آن در ساعات نزديك به صبح به وقوع مي‌پيوندد.
امروزه دانش پزشكي به اثبات رسانده است كه در بيماري افسردگي يكي از تظاهرات مهم، افزايش يافتن طول خواب REM نسبت به ميزان طبيعي است. بطوريكه شخص افسرده به ميزاني بيش از ساير اشخاص خواب مي‌بيند. يعني زمان بيشتري را در مرحله REM بسر مي‌برد.
از اين جهت يك مبناي مهم در توليد داروهاي ضد افسردگي ايجاد داروهايي است كه كاهش دهنده مرحله REM خواب باشند. (از جمله داروهاي ضد افسردگي 3 حلقه‌اي).
علاوه بر اين يك روش درماني جديد براي بيماران افسرده، بيدار نگه داشتن آنها، براي كاهش ميزان REM مي‌باشد. زمان نماز صبح كه در سوره مباركه «اسراء» با عنوان  (ان قران الفجر كان مشهود
ا
) از آن نام برده شده است و مورد تاكيد فراوان مي‌باشد. بگونه اي قرار گرفته است كه سبب كاهش دادن قابل ملاحظه ميزان خواب REM در اشخاص مي‌شود. همانطور كه خوانديد قسمت اعظم خواب REM در حوالي صبح بوقوع مي‌پييوندد و چنانچه شخص خود را ملزم به بيداري صبحگاهي كند در حقيقت جلوي ورود خود به مرحله قابل توجهي از خواب REM را گرفته است.
از اين جهت بيداري صبحگاهي براي نماز خود به تنهايي مي‌تواند به عنوان واكسني در پيشگيري از افسردگي و حتي دارويي در درمان افسردگي مطرح باشد. لازم به توضيح است كه خواب REM در حد تعادل براي سلامت و رفع خستگي لازم است اما زيادي آن منجر به مشكلات مختلف از جمله افسردگي مي‌شود و نقش نماز بعنوان متعادل كننده ميزان REM مطرح است.

پيامبر اكرم (ص): «مومن، شوخ و لبخند بر دهان باشد و منافق بدخلق و گره بر ابرو».
امروزه ضرب المثل ايراني  (خنده بر هر درد بي‌درمان دواست) مصداق كاملاً علمي پيدا كرده است. دانش پزشكي در قرن حاضر به وضوح مي‌داند اشخاصي كه اصطلاحاً يك لب و هزار خنده گفته مي‌شوند، نسبت به آنان كه به اصطلاح با خودشان نيز قهرند! و نسبت به زندگي بدبين و عبوس هستند، بسيار كمتر دچار بيماري‌هاي جسمي و رواني مي‌شوند.
به اين ترتيب هر عاملي كه شادابي را به انسان هديه كند، در واقع به سلامتي جسم و روان او كمك كرده است . اما نكته بسيار مهمي كه دانش طب به بشر آموخته است، اين مطلب است كه شادابي و افسردگي انسان پيش از آنكه تحت كنترل اراده او باشد، زير فرمان تغييرات مواد شيميايي در سلسله اعصاب مركزي انسان است و ما اين مطلب را در ادامه مباحث (40 نكته پيرامون نماز) از جمله مبحث  تعادل ناقلهاي عصبي  روشنتر خواهيم كرد.
اما در اينجا ذكر همين نكته كافي است كه مثلا افزايش يك ماده شيميايي به نام  دو پامين  در بدن سبب مي‌شود، انسان بدون آنكه خود بخواهد، دچار ناراحتي و كاهش اين ماده نيز سبب شاد شدن غير ارادي انسان خواهد شد.
بعنوان مثال، عصبانيت و ناراحتي غير ارادي و بدون علت صبحگاهي كه حالت شديد آن بعنوان ملانكولي يا همان ماليخوليا (افسردگي درونزاد صبحگاهي) شناخته مي‌شود، در اثر تغييرات و كم و زياد شدن همين مواد شيميايي بوقوع مي‌پيوندد.
اما از جمله اين مواد شيميايي داخل بدن كه به طور غير ارادي سبب شادي انسان مي‌شود و به او شعف و نشئه بي‌نظير مي‌بخشد، ماده‌اي به نام  كورتيزول مي‌باشد كه ميزان آن در داخل بدن انسان در ساعات سحرگاهي بشدت افزايش مي‌يابد و در صورت بيداري انسان در اين ساعات، لذت و شعف سرمست كننده‌اي نصيب او مي‌شود كه بي‌شك بر زندگي او در تمام طول روز تاثير گذار است.
افزايش كورتيزول در ساعات صبح و ارتباط آن با سرخوشي صبحگاهي، كه امروزه از مسلمات پزشكي است، در واقع توجيه قابل توجهي بر همه مضاميني كه در فرهنگ و ادب و عرفان پيرامون اسرار سحر معرفي مي‌شوند ارائه مي‌دهد.
از نمونه توجه بسيار به سرخوشي و شادابي سحرگاهي و تاثير آن در زندگي انسان در اشعار خواجه شيرين سخن شيراز حضرت حافظ بسيار مي‌توان يافت:
 

                هر گنج سعادت كه خدا داد به حافظ    ***    از يمن دعاي شب و ورد سحري بود

ضرب المثل ايراني مشهور كه منسوب به بزرگمهر مي‌باشد يعني:  «سحر خيز باش تا كامروا باشي» نيز اشاراتي نغز به تاثير بيداري صبحگاهي بر زندگي شادكامانه و سعادت آميز دارد.
به اين ترتيب واضح است، امر واجب نماز صبح با ارزاني داشتن بيداري صبحگاهي به انسان تقديم كننده شادابي جسم و روان به او مي‌باشد و يك نتيجه مهم اين شادابي، سلامت جسم و روان خواهد بود.


                
  صبح خيزي و سلامت طلبي چون حافظ    ***   هرچه كردم همه از دولت قرآن كردم

 

گروهي از نويسندگان مسلمان، كوشيده‌اند، در حركات حين نماز اعم از قيام و قعود و ركوع و سجود جنبه‌هايي از نرمش عضلاني و ورزش بدني را بجويند و آن را با نرمش هاي متداول ديگر كه منجر به استراحت و آمادگي عضلاني مي‌شوند، مقايسه كنند. اما ديدگاه ما به آرامش عضلاني ناشي از نماز، از دريچه ديگري است. دانش پزشكي امروزه، به اثبات رسانده است كه اگر شخصي در ساعت حدود 10 شب بخوابد و حدود ساعت 5 صبح از خواب بيدار شود (يعني حدود 7 ساعت خواب) در ساعت حدود 1 بامداد، در بدن او برخي مواد شيميايي شبه مورفين كه به عنوان گروهي اندورفين‌ها و آنگفالين‌ها نامگذاري شده‌اند، ترشح مي‌شوند كه اين مواد اثر مستقيم بر روي قسمتهاي مختلف بدن از جمله عضلات اسكلتي دارند و منجر به راحتي ( (RELAXATION) عضلاني، در طول روز آينده براي فرد مي‌شوند.
اما چنانچه شخص در ساعت حدود 12 شب بخوابد و صبح روز بعد ساعت 10 صبح از خواب برخيزد (يعني حدود 10 ساعت خواب) اندروفين‌ها و آنكفالين‌ها برخلاف حالت گذشته افزايش ترشح كافي پيدا نمي‌كنند و در نتيجه اين امر، سبب مي‌شود با اين كه اين شخص حدود 3 ساعت بيشتر از شخص قبلي خوابيده است، از آرامش و استراحت عضلاني به اندازه كافي بهره‌مند نشود.
و درست به همين علت است كه هر چه خواب انسان بيشتر ادامه پيدا كند و مثلا تا ساعت 10 صبح به دراز بكشد، احساس خستگي و كوفتگي عضلاني پس از آن بيشتر خواهد بود.
و اما فريضه  نماز  با اثر درخشان و بي‌نظيري كه در ايجاد بهداشت خواب دارد. در اين مورد نيز نقش بسيار موثري ايفا مي‌كند. چرا كه  نماز صبح  ضمن ايجاد الزام و وجوب براي سحر خيزي، انسان را خود به خود به سوي يك آرامش عضلاني ناشي از مواد شيميايي درونزا سوق مي‌دهد.
بزرگان عرصه علم و انديشه مانند استاد شهيد مرتضي مطهري (ره) نيز برنامه زندگي خود را بر مبناي خوابيدن در ساعت حدود 10 شب و برخاستن از خواب، حدود نيم ساعت قبل از اذان تنظيم كرده بودند  تا از مواهب خدا دادي و بي حد و حصر نماز، حداكثر فيض و بهره را ببرند.

 

دانستنيهاي جالب:

خروس اذان صبح را چندین نوبت می‌خواند؟

خروس اذان ظهر و مغرب را نمی‌خواند اما اذان صبح را در چندین نوبت می‌خواند.

الف) 40 دقیقه قبل از اذان صبح حدود 15 بار بانگ می‌زند.

ب) 25 دقیقه بعد دو باره 15 بار تکبیر می‌گوید. سپس سکوت می‌کند تا کسانیکه مشغول نماز شب هستند نماز شَفْعْ و وَتر را تمام کنند و دقیقاً موقع اذان در حدود 21 بار اذان می‌خواند و بلافاصله دو دقیقه از هر بانگی تا چهل بار مشغول تکبیر می‌شود.